Machiel van Zanten

tekst & redactie

Huisarts Tamara de Weijer:

Op zoek naar de pyromaan

Zeven geleden had huisarts Tamara de Weijer geen enkele affiniteit met voeding en leefstijl. Tot ze na een zwangerschap twintig kilo te zwaar was en kampte met vermoeidheid, buikpijn en een prikkelbare darm. Een bevriend huisarts in opleiding zette haar op het spoor van gezond eten. De Weijer was al snel stukken slanker én fitter. Ze gebruikte haar ervaringen voor de oprichting van een nieuwe vereniging: Arts en Leefstijl.

"In het begin dacht ik: ik ben die ene gekke dokter die voeding en leefstijl belangrijk vind. Ik was nog huisarts in opleiding. Mijn opleider kon er niet zoveel mee en zelf voelde ik me niet bekwaam om daarin mensen te adviseren. Maar ik zag dat voeding en leefstijl een grote rol spelen bij overgewicht, diabetes, hart- en vaatziekten, eczeem, chronische pijnklachten enzovoort. Alles kwam in een stroomversnelling toen ik in contact kwam met Voeding Leeft, een stichting die leefstijlprogramma’s maakt voor chronisch zieken.

Samen besloten we een nieuwe vereniging op te richten. We waren een soort roversbende van dokters die met hun vuist op tafel slaan en zeggen: ’Nu moet het anders! Dit is niet meer de gezondheidszorg waar we ooit voor zijn gegaan! Artsen hebben overal een poeder, een pil en een spuit voor. Dat voelde als brandjes blussen, terwijl ik de pyromaan - de oorzaak van het probleem - wilde opsporen.

Tegenwind

Sinds de oprichting in 2016 is Arts en Leefstijl echt geëxplodeerd. We hebben nu bijna 1.300 leden. Daarvan is ongeveer een derde huisarts, een derde geneeskundestudent en een derde een andere zorgprofessional, zoals specialist, sociaal geneeskundige, fysiotherapeut, psycholoog of diëtist.

We pleiten ervoor dat artsen bij leefstijlgerelateerde ziekten altijd met de patiënt praten over de rol van voeding en leefstijl. Het merendeel van de mensen staat daarvoor open. Helaas wordt die stap vaak overgeslagen en gaat de arts meteen naar plan b: medicatie. Maar als je bij bijvoorbeeld hoge bloeddruk alleen maar pillen voorschrijft en niets aan de onderliggende oorzaken doet, wordt het steeds erger. Al snel hebben mensen dan meer pillen nodig, bijvoorbeeld voor hun cholesterol. Vijf jaar later krijgen ze dan hun eerste pil voor diabetes en tien jaar later zitten ze aan de insulinespuit. Dat klinkt dramatisch, maar ik zie het elke dag.

Sommige mensen vinden het adviseren over voeding en leefstijl geen taak voor de arts, maar eerder voor bijvoorbeeld de overheid. Maar dit is júíst een taak voor alle artsen. We hebben allemaal de eed gezworen van Hippocrates, de grondlegger van de westerse geneeskunde. Hij had voeding en leefstijl hoog in het vaandel. Uit onderzoek blijkt bovendien dat 95 procent van de mensen de arts ziet als de hoogste autoriteit op het gebied van voeding. Hij heeft de contacten, het vertrouwen, de autoriteit. En als hij niet boven de patiënt gaat staan, maar als coach ernaast, gebeurt er iets heel moois.

Bewustwording

We besteden nu vooral aandacht aan bewustwording. Zo zitten we bij vier van de acht medische faculteiten aan tafel om mee te praten over het basiscurriculum. Daarnaast zijn we in gesprek met zorgverzekeraars, gemeenten, GGD’s, maar bijvoorbeeld ook met Albert Heijn, om te kijken hoe we gezamenlijk de winkels gezonder kunnen maken. Daarnaast richten we ons op scholing. We trainen onze leden om het gesprek over leefstijl aan te gaan. Want je kunt de kennis wel hebben, maar zonder de juiste vaardigheden bereik je de patiënt niet. Ook proberen we een brug te slaan tussen wetenschap en praktijk. Er verschijnen elk jaar duizenden nieuwe wetenschappelijke artikelen. Het is belangrijk dat praktijkmensen kennisnemen van nieuwe inzichten en dat wetenschappers leren van praktijkervaringen.

We hebben vijftigduizend artsen in Nederland. Mijn droom is dat in 2025 minimaal de helft van hen leefstijlgeneeskunde volledig heeft geïmplementeerd in de praktijk. Dat is ambitieus, zeker, maar elk jaar studeren er een paar duizend nieuwe huisartsen en specialisten af. Als we alleen hen al van het belang kunnen overtuigen, gaat het hard, hoor.

Ik heb de diepe overtuiging dat we met z’n allen de gezondheidszorg in Nederland aan het veranderen zijn. Niet alleen ik, niet alleen Arts en Leefstijl, maar alle partijen gezamenlijk: faculteiten, overheden, zorgverzekeraars en andere stakeholders. Hoe ontzettend gaaf is het om daaraan mee te werken! Volgens mij is de zin van het bestaan: de wereld een stukje mooier achterlaten dan die was toen je erop kwam. Ik denk dat we daar nu met z’n allen hard mee bezig zijn."

Verschenen in jaarverslag 2018 Noaber Foundation