Machiel van Zanten

tekst & redactie

Corona: meer werkdruk, minder vrije tijd, geen veranderde rolpatronen

Corona zorgt voor meer werkdruk en minder vrije tijd en heeft geen structurele invloed op rolpatronen tussen mannen en vrouwen. Dat blijkt uit onderzoek dat universitair docent bestuurskunde Stéfanie André doet met collega’s van verschillende universiteiten.

André doet al jaren onderzoek naar de balans tussen werk en zorg. Ook was ze begin 2020 medeoprichter van het Radboud WORKLIFE-consortium. “Dat is een interfacultair samenwerkingsverband dat alle kennis over de balans tussen werk en privé op één plek samenbrengt.” Kort na de oprichting brak corona uit en stond die balans op z’n kop. Tegelijkertijd drongen zich nieuwe onderzoeksvragen op: wat doet de pandemie met werkdruk en met de rolpatronen tussen mannen en vrouwen? André zocht samenwerking met Nijmeegse onderzoekers en met collega’s van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam. Het resultaat was het interdisciplinaire COVID Gender (In)equality Survey Netherlands (COGIS-NL).

Emancipatie

Sinds april 2020 hebben de onderzoekers vier verschillende metingen gedaan bij ouders met thuiswonende kinderen onder de achttien. Bij de eerste meting bleek dat vaders beduidend meer zorgtaken op zich waren gaan nemen dan vóór corona. André: “Dat leek een mooie kans voor emancipatie. Maar in juli nam de inbreng van vaders iets af, in september nog meer en bij onze laatste meting – in november – waren we terug bij af: de verdeling van werk en zorgtaken tussen ouders was weer gelijk aan de periode vóór corona.”

Het percentage ouders dat tijdens de pandemie meer werkdruk voelt, is constant hoog. Zorgelijk, vindt André. “Dat leidt tot een grotere kans op allerlei mentale en fysieke problemen. Bovendien is de hoeveelheid vrije tijd sterk afgenomen. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat ouders thuisonderwijs moeten geven en doordat veel kinderactiviteiten buitenshuis stilliggen. Ouders moeten hun kinderen dus vaker opvangen en vermaken.”

Tevreden

Sinds juni doen de onderzoekers ook metingen bij mensen zonder thuiswonende minderjarige kinderen. André: “De situatie van die mensen was in november iets beter dan in april, maar niet beter dan in de periode vóór de coronacrisis. Zo zie je dat deze pandemie bij iedereen voor problemen zorgt.”

Toch is het niet enkel kommer en kwel. “In april hadden mannen en vrouwen nog veel conflicten over thuiswerken en de verdeling van zorgtaken. Later verbeterde dat. Misschien hebben mensen zich aangepast, bijvoorbeeld door extra werkplekken in huis te creëren. Over het algemeen blijken mensen tevreden over hun relatie en de verdeling van huishoudelijke en zorgtaken. Vergeleken met de periode vóór corona is de tevredenheid nauwelijks afgenomen.”

Coronaverlof

De onderzoeksresultaten krijgen veel aandacht in de media. “Daarnaast delen we de resultaten met allerlei organisaties, ministeries en belangengroepen”, zegt André. Ze heeft verschillende aanbevelingen, bijvoorbeeld aan werkgevers: “Maak je werknemers duidelijk dat vrije tijd geen verspilde tijd is. En vertel dat je snapt dat corona veel van hen vergt. Het gaat dan niet alleen om ouders met kinderen, maar ook om alleenstaanden die eenzaam kunnen zijn, en om werknemers met mantelzorgtaken. Heb daar begrip voor en spreek dat uit.”

Ook voor de overheid heeft André advies. “In april 2020 hebben veel ouders vakantiedagen opgenomen om thuisonderwijs te verzorgen. Daardoor hadden ze de rest van het jaar nauwelijks vrije dagen over en ontbrak een herstelperiode. Mochten de basisscholen opnieuw moeten sluiten, geef ouders dan betaald coronaverlof, zodat ze de ruimte hebben – ook financieel – om er echt te zijn voor hun kinderen. Finland heeft dit tijdens de eerste lockdown gedaan en dat heeft goed gewerkt.”

Verschenen op de website van de Faculteit der Managementwetenschappen Radboud Universiteit, april 2021